سۇ ھەققى تۆلىگەن يەرنىڭ ئۆشرىسى قانداق ئايرىلىدۇ؟

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ھۆرمەتلىك ئۇستاز!‏‏ بىز بۇغداي تېرىغان يەرگە ھەر بىر موسى ئۆچۈن 100 كوي سۇ ھەققى تۆلەيمىز. بۇنىڭ ئۆشرىسىنى قانداق ئايرىيمىز؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

زېمىندىن چىقىدىغان زىرائەت ھوسۇللىرىغا ئۆشرە كېلىدۇ. جانابى ئاللاھ مۇنداق دېگەن: ”ئۇ يەنە، بىدىشلىك ۋە بىدىشسىز باغلارنى بەرپا قىلغان، مېۋىلىرى، دانلىرى بىر – بىرىگە ئوخشىمايدىغان خورما دەرەخلىرىنى، زىرائەتلەرنى، زەيتۇن ۋە ئانارنى بىر – بىرىگە ئوخشايدىغان ۋە ئوخشىمايدىغان قىلىپ ياراتقان زاتتۇر. مېۋىسى پىشقاندا ئۇلاردىن يەڭلار. ھوسۇل ئالغان كۈندە ھەققىنى ئادا قىلىڭلار. ئىسراپ قىلماڭلار، ئاللاھ ھەقىقەتەن ئىسراپ قىلغۇچىلارنى ياقتۇرمايدۇ“.(1)

زىرائەت يامغۇر ياكى ئېرىق – ئۆستەڭلەردىكى بىكارلىق سۇ بىلەن سۇغىرىلغان تەقدىردە، ئالغان ھوسۇلغا %10 ئۆشرە كېلىدۇ. كۈچ ۋە چىقىم بىلەن سۇغىرىلغان ئەھۋالدا %5 كېلىدۇ. بۇنىڭغا بارلىق ئالىملار بىردەك ئىتتىپاق.

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇما رىۋايەت قىلىدۇكى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «ئاسماندىن، بۇلاقلاردىن سۇغۇرۇلغان ياكى سۇغارمىسىمۇ ئۆزى يىلتىزى بىلەن سۇ ئىچىدىغان زىرائەتلەرگە ئوندىن بىرى (%10) كېلىدۇ، سۇ ئەكىلىپ سۇغۇرىلىدىغان زىرائەتلەرگە ئوندىن بىرىنىڭ يېرىمى (%5) كېلىدۇ».(2)

زىرائەت ھوسۇللىرىنىڭ ئۆشرە كېلىش ئۆلچىمى سەھىھ ھەدىستە مۇنداق كەلگەن: «بەش ۋەسەقكە يەتمىگەن زىرائەت ھوسۇللىرىدا زاكات يوق».(3)

بىر ۋەسەقنى تەخمىن بىلەن ئېغىرلىق ئۆلچىمىگە ئۇدۇللىساق: 122.5 كىلوگرامغا، يەنە بىر قاراشتا 130.5 كىلوگرامغا باراۋەر. بەش ۋەسەق 612.5 كىلوگرامغا، يەنە بىر قاراشتا 652.8 كىلوگرامغا باراۋەردۇر. بۇنىڭغا ئاساسەن بارلىق زىرائەتلەردىن مۇشۇ مىقداردىن ئاشقان ھوسۇل ئېلىنسا، ھەر يىلدا ئەمەس، ھەر قېتىم ھوسۇل ئالغاندا ئۆشرە – ئايرىلىدۇ.

ھوسۇلنىڭ ئۆزىدىن زاكات ئايرىش مۇناسىپ بولسا ئۆزىدىن ئايرىيدۇ. ساتقان پۇلدىن ئايرىش مۇناسىپ بولسا ساتقان پۇلدىن ئايرىيدۇ.

سۇ چىقىملىرىدىن باشقا تېرىپ ھوسۇل ئېلىش ئۈچۈن كەتكەن چىقىم، باج، بازارغا يۆتكەش ۋە قاچىلاش چىقىملىرى، ئۆزى ۋە ئائىلىسى يېگەن مىقدار، شۇنداقلا زىرائەت ئىشلىرى ئۈچۈن ئالغان قەرزمۇ ھوسۇل قىممىتىدىن چىقىرىۋېتىلىپ، ئاندىن قالغان قىسمىغا زاكات ئايرىيدۇ. ئۇندىن باشقا قەرزلەرنىڭ ۋاقتى كەلگەن بولسا ساپ ھوسۇل قىممىتىدىن چىقىرىۋېتىپ، ئاندىن قالغان قىسمىغا زاكات ئايرىيدۇ. يەرنى ئىجارىگە ئېلىپ تېرىغان ئەھۋالدا ئىجارە پۇلمۇ ساپ ھوسۇل قىممىتىدىن چىقىرىۋېتىلىپ ئاندىن قالغان قىسمىغا زاكات ئايرىيدۇ.(4)

ھوسۇلنى سېتىپ پۇلىنى ئۇزۇن ۋاقىت ئالالمىسا قاچان قولىغا ئالسا شۇ چاغدا ئۆشرە بېرىدۇ. قولىغا ئالالمىسا ئۆشرە ئايرىمايدۇ.

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2016. 11. 18

«پەتۋالار مەجمۇئەسى»، 2 – توم، 35 – نومۇرلۇق پەتۋا.

—————————————–

1. «ئەنئام» سۈرىسى 141 – ئايەت.
2. «بۇخارى» 1483 – ھەدىس.
3. سەھىھەين: بۇخارى 1405 – ھەدىس. «مۇسلىم» 979 – ھەدىس.
4. دوكتورمۇھەممەد ئابدۇللاھ شەببانىينىڭ: «فىقھۇززاكاتتا قاراشلار ۋە تەھلىللەر» دېگەن تەتقىقاتىغا قارالسۇن.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز